Eğer bir 3d yazıcınız varsa elinizde, aslında sandığınızdan çok daha fazlası var. Fakat doğal olarak tasarımcı değiliz bizler. Bu yüzden bir 3d printerımız olması ya da 3d çizim programı kullanmak bizi tasarımcı yapmıyor. Yine de iyi bir tasarım nasıl olur? konusuyla ilgilenenlerin çok iyi bildiği kişiler var. Bugün size Braun firmasının efsanevi tasarımcısı Dieter Rams'ten bahsedeceğim. Dieter Rams Alman bir endüstriyel tasarımcı. Braun'un ikonik kimliğini kazanmasında çok büyük rolü vardır. O'nun tasarım gücü bugün dünya devi olan Apple firmasının ikonik tasarımlarının bile ilham kaynağıdır. Rams'e iyi bir tasarım nasıl olur? diye sorulduğunda 10 maddelik bir tavsiye verir. Ürün tasarımları bölgesel trendlerden, yerel kültürlerden, dönemin üretim teknolojisinden etkilenebilir, kısıtlanabilir ya da özgürlük alanı yakalayabilir fakat iyi bir tasarımın timeless denilen zamana bağlı olmaksızın özellikleri vardır.
Elbette her tasarımcının kendine ait bir felsefesi de vardır. Rams'in ise artık ikonik hale gelmiş olan felsefesi less but better az daha iyidir sözüdür. Rams ürün tasarımlarında her zaman tasarımın sade, derli toplu ama işlevini kusursuza yakın derecede iyi şekilde yerine getiren bir tasarımı sever. Tanıdık geldi mi? Apple tasarımcıları da bu felsefeden oldukça etkilenmiştir. Rams'in tasarım ilkeleri şunlardır;
- İyi tasarım yenilikçidir.
- İyi tasarım, bir ürünü kullanışlı hale getirir.
- İyi tasarım estetiktir.
- İyi tasarım, bir ürünü anlaşılır kılar.
- İyi tasarım göze batmaz.
- İyi tasarım dürüsttür.
- İyi tasarım uzun ömürlüdür.
- İyi tasarım kapsamlıdır, en ince detayına kadar düşünülmüştür.
- İyi tasarım çevre dostudur.
- İyi tasarım, mümkün olduğunca az tasarım demektir.
Gönül ister ki herbirini detaylı şekilde açıklayayım fakat yazıyı çok uzatarak okunmaz hale getirmekten kaçınmaya çalışıyorum. Bu yüzden kaynakça olarak ilgilenenler için https://markut.net/sayi-6/dieter-rams-tasarim-felsefesi/ linkini bağlantı olarak vereceğim. Linkte Rams'in ürünlerini de muhakkak inceleyiniz.
Elbette sadelik yerine canlı, ya da daha karmaşık ürünleri de benimseyen ürün tasarımcıları da mevcuttur fakat bu yazıda anlatılmaya çalışılan şey tasarım trendleri değildir. Bu yazıyı yazmaya beni iten şey bugün 3d printer sahipleri thingiverse, printable, makerworld gibi sitelerden yeni birşey bulup satma derdinde. Bunu yadırgamıyorum herkes ekmek peşinde. Fakat özellikle 3d herhangi bir çizim programı bilmek güzel şeyler yapabilmek anlamına gelmiyor. Derdim "öyle bir ürün yapayım ki sonsuza kadar yaşasın" tribi de değil. :) Fakat efsane kişilerden bu işin abc'sini de öğrenmek iyi bir şey bence.
Hatta hiçbir şey yapmasanız bile sadece yapay zekaya bir şey çizdirirken Oraya Rams ekolünde bir ürün istiyorum demek bile sizi diğerlerinden ayırır prompt olarak. Hatta size küçük bir sır vereyim çoğu şeyi tasarlarken sezgisel olarak yapıyoruz zaten. Sadece neden ve nasıl'ını bilmiyoruz.
Örnek: Bir bluetooth hoparlör üzerinde çalışıyorum.
İstediğim hissiyat: premium bir his yaşatsın.
Seçtiğim materyaller ince katman kumaş dokusu, ve kalanı metaliğe yakın pütürlü/opsiyonel bir doku.
Renk kombinasyonu: siyah ve kırmızı.
Fonksiyon: kullanıcıyı yormayan, ışıkla kullanıcıya yardımcı olacak backfeed verecek bir yapı. Işık olacak fakat bağırmayacak. süs ya da dekordan ziyade kullanıcıyla ilişkisel halde yardımcı olacak. Şarj olurken zayıf kırmızıdan şarj olduğu sürece artan kırmızıya çıkma gibi. Sesi arttırırken ya da azaltırken görsel geribildirim gibi.
İleriye dönük hedef: Henüz o aşamaya geçmesem de hoparlörlerin silindir formun ikiye bölünüp dilenirse sağ ve sol kabinlerin ayrılıp çevreye yayılarak kullanıcının stereo deneyim yaşayabilmesi. Bir araya getirilirken ya da ayrılırken basit bir magnet mekanizması ile sağlanması var. Bu esnada edge ışıkların birleşme ve ayrılma esnasında soft bir fading yanıp sönme ile görsel geri bildirimde bulunması gerekli.
Bu basit çalışma elbette kaliteli bir hoparlör, güncel bir bluetooth modül, kuvvetli bir şarj istasyonu ile desteklenmeden premium hissi vermez. Bu örnek çalışmada hedeflediğimiz şey piyasada ses bombası adı altında satılan sırf moda diye eklenen ışıklı oyuncaklar yerine ışığın hem stil hem fonksiyon olarak tek bir renk ile doğru kullanımı idi. Aşağıdaki çalışmayı eskiz çalışmamdan örnek göstererek çizdirdim yapay zekaya. Bence yapay zekanın doğru kullanımı da budur. Bir miktar Rams'in sadelik felsefesinin dışına çıkmış olsa da fena olmadı. Yine de aklımdaki eskizde bu kadar kuvvetli kırmızı bir ışık yok.
Umarım ilgilenenler için güzel bir rehber olmuştur. Siz de farklı tasarımcıları araştırarak en azından daha bilinçli ve sizi diğer insanlardan ayıracak şeyler üzerinde çalışabilirsiniz. Ben sadeliği ama yine de ben buradayım diyen tasarımları seviyorum. Rams kimdir bilmeden önce bile çıkardığım derginin logoso aşağıda. Bugün olsa "dergisi" kelimesini eklemem. Tasarım kriterlerinde bir başka konu da her şeyi anlatma şeklindedir. Ben de öğreniyorum sonuçta. :) Basit ince çizgiler hep imzam olmuş ama. (Ne de güveniyor kendine 😂 ) İşin şakası bir yana firmam olsa modelin ismi bile hazır. Edge light koyardım. 😂
